Blog november 2010
Ik ken een zij-instromer! Ik heb haar leren kennen tijdens mijn werk als docent in het middelbaar onderwijs. Ik had veel met haar te maken want ik gaf economie, en zij management en organisatie (M&O). We maakten dus deel uit van dezelfde sectie. Ik weet nog dat zij in het begin wat moeite had met lesgeven, vooral wat betreft orde houden, maar al snel ontwikkelde zij zich tot een evenwichtig docent. Natuurlijk had zij als zij-instromer vanuit het bankwezen een voordeel, er is namelijk geen vak dat nauwer verwant is aan het bedrijfsleven dan M&O. Zij kon zich daarom volledig richten op klassenmanagement. Ik vroeg me regelmatig af hoe dat bijvoorbeeld moest zijn bij zij-instromers geschiedenis, biologie of Engels. Daar is de link tussen baan en schoolvak immers veel kleiner. Ik had er pas één gezien, maar waren alle zij-instromers zo succesvol als zij?
Afgelopen jaren kreeg ik een aantal keer antwoord op die vraag. De zij-instromer haalde regelmatig op een positieve manier het nieuws. Vorig jaar nog kopten diverse kranten (Trouw/Volkskrant) over “het succes van de zij-instromer". Lovende berichten, maar ze hebben vooral betrekking op een nieuwe financiële regeling (19.000 euro per zij-instromer) en de toename van zij-instromers door de economische crisis. Met andere woorden: Voor scholen werd het aannemen van een zij-instromer ineens een lucratieve bezigheid; voor werkzoekenden bood het onderwijs vanwege haar stabiele karakter en immuniteit voor economische teloorgang ineens perspectief. Over hoe de zij-instromer functioneert op de werkvloer is verder niet zoveel bekend. Enkel een gedateerd onderzoek van de onderwijsraad uit 2006. Daaruit komt onder meer naar voren dat begeleiders en directeuren uit het onderwijs van mening zijn dat zij-instromers “een goede aanvulling zijn op het onderwijsteam”. Echt veel reden om de zij-instromer te bestempelen als een succes is er dus eigenlijk niet.
Wat is de stand van zaken op dit moment? Het is stil rond de zij-instromer. Na mijn contact met de M&O docent heb ik er nooit meer een in het echt gezien. Terwijl als we de media mogen geloven er toch tenminste 5000 zij-instromers aan het werk moeten zijn in het onderwijs. Soms valt het woord zij-instromer nog wel eens. In mijn huidige functie komt het bijvoorbeeld wel eens voor dat ik uit het niets gebeld wordt door iemand die “ergens heeft gehoord dat je vanuit het bedrijfsleven zo het onderwijs in kan stromen met behoud van je huidige salaris”. Vaak is dan de vraag of ik daarbij kan helpen. Meestal kan ik dat niet. Scholen nemen vaak liever geen zij-instromer in dienst als zij een docent zoeken. Iets wat overigens prima verklaarbaar is. Als een school al de keuze heeft gemaakt iemand in dienst te nemen via een extern bureau, dan het liefst gewoon een docent die bevoegd is. Het risico op uitval is in dat geval minder groot en de school is minder tijd en geld kwijt aan passende begeleiding.
Zij-instromer waar zit je? Word zichtbaar! Verschijn eens wat vaker op het internet en verenig u! Schrijf over ervaringen en inspireer mensen voor wie een zelfde rol weggelegd kan zijn. Laat zien dat het concept werkt en geef advies over te volgen trajecten en begeleiding. Wat zijn de valkuilen? Hoe kunnen we van elkaar leren? Nog steeds geldt dat onderwijsland de zij-instromer hard nodig gaat hebben. De economische crisis heeft het lerarentekort misschien tijdelijk ondervangen maar uiteindelijk is er in de kern natuurlijk niets veranderd!
http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/355460/2009/08/17/Crisis-helpt-zij-instromen-in-onderwijs-een-handje.dhtml
http://www.onderwijsraad.nl/upload/publicaties/326/documenten/personeelsopbouw_en_personeelsbeleid.pdf
http://www.trouw.nl/onderwijs/article1750383.ece